Vipassana, Metta, Shamatha in het weekeinde
Gun jezelf stilte in het retraitehuis omgeven door groen

Hebt u die griepprik echt nodig?

Alle 60-plussers krijgen een uitnodiging van de huisarts om de griepprik te halen. Maar als u helemaal gezond bent, hebt u die prik dan wel echt nodig? Als u jonger en gezond bent, moet u de griepprik zelf betalen. Dat kost 5 tot 30 euro (prijspeil 2005). Loont dat?

De gratis griepprik voor alle 65-plussers is er gekomen omdat het ministerie van VWS inschat dat het voorkomen van de griep minder geld kost dan het behandelen van grieppatiënten. Maar wat levert de griepprik u persoonlijk op? Niet genoeg, denkt een kwart van de 65-plussers. Zij halen geen griepprik, ook al is het gratis. Doen ze zichzelf daarmee te kort?

Levensbedreigend?

“De griep is toch niet ernstig,” zo zegt 9% van de mensen die de griepprik niet halen. Maar dat klopt niet. Griep is niet onschuldig. Bij griep hoort koorts, die binnen enkele uren kan oplopen tot 39º C en hoger. Patiënten krijgen koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn. Zij willen zeker drie tot vijf dagen niks anders dan op bed liggen. Vervelend, maar het kan nog erger. Een griep hoort binnen twee tot vijf dagen minder te worden. Als dat niet gebeurt, kan de patiënt zo ernstig ziek worden dat het nodig is om in het ziekenhuis te worden opgenomen. Dat kan ook gebeuren als er complicaties optreden omdat door de griep ziekmakende bacteriën de kans krijgen om zich uit te breiden en een longontsteking of ontsteking van de hartspier veroorzaken. Men schat dat in Nederland jaarlijks gemiddeld 2000 mensen overlijden ten gevolge van griep.

Steeds een ander virus

Ook denkt 40 procent van de 65-plussers die geen gratis griepprik halen, dat de eigen afweer sterk genoeg is om de griep te weerstaan. Griep wordt veroorzaakt door een virus en wie eenmaal griep heeft gehad, heeft in het lichaam inderdaad antilichamen (afweerstoffen) tegen dat virus. Als datzelfde virus weer actief is, dan is de kans op griep inderdaad zeer klein. Helaas zijn er heel veel verschillende griepvirussen. Als je afweer hebt opgebouwd tegen dat ene virus, kun je nog steeds ziek worden van het andere. In een griepseizoen circuleren minimaal drie verschillende griepvirussen door Nederland. Wat nog vervelender is: het zijn niet elk jaar dezelfde virussen. Daar kan de afweer lang niet altijd tegen op!

Overspringen

Elk jaar krijgt dus een flink aantal mensen griep. Hoeveel precies, varieert nogal. Dat komt doordat het ene soort griepvirus mensen gemakkelijker ziekt maakt dan het andere. Zelfs supergezonde mensen kunnen ten prooi vallen aan een 'agressief' virus. Ook wisselt de snelheid waarmee een griepvirus wordt doorgegeven. ’s Winters en in het begin van de lente krijgen veel mensen griep omdat mensen dan vaak dichter op elkaar zitten en staan. Zo kan het virus makkelijk van mens tot mens overspringen.

Prikeffect

Hoeveel minder kans heb je nu op griep als je de griepprik hebt gekregen? Dat is niet precies te voorspellen. De makers van de griepprik schatten namelijk in welke griepvirussen het volgende seizoen Nederland zullen aandoen - zeker weten doen ze het niet. In de griepprik stoppen ze dan de vaccins tegen deze virussen. Wanneer er toch een ander griepvirus gaat circuleren, bevat de prik geen vaccin tegen dit virus en zal de griepprik minder effectief zijn. De cijfers uit de diverse onderzoeken lopen mede daardoor nogal uiteen. Grofweg is zonder prik de kans 5 tot 10 procent en mét prik nog maar 1 tot 7 procent.

Nóg meer winst

Niet alleen verkleint de griepprik de kans op griep en de eventueel ernstige gevolgen ervan, er zijn meer voordelen. Alleen al het idee dat met één prik een week ziekte kan worden vermeden, kan reden zijn om een griepprik te halen. En zelfs als je ondanks de prik griep krijgt, heb je er baat bij: je hebt dan minder last van de ziekte. Bijwerkingen heeft de griepprik nauwelijks. In de praktijk blijkt 20 procent van de mensen die een griepprik kregen een tot twee dagen na de prik last te hebben van een rood, gevoelig plekje op de prikplek. Een andere, zeldzame, bijwerking wordt veroorzaakt door allergie voor het kippeneiwit waarmee het vaccin wordt gemaakt.

Zelf betalen?

Mensen onder de 65 jaar die geen suikerziekte of hart- of longziekte hebben, krijgen de griepprik momenteel (toestand 2005) niet gratis aangeboden. Maar op verzoek kan de huisarts ‘m wel toedienen. Het vaccin kost 5 à 13 euro (prijspeil 2005), daarnaast moet u mogelijk nog de huisarts betalen (17,50 per consult). Soms worden deze kosten vergoed door de zorgverzekeraar, en soms bieden werkgevers de prik aan werknemers aan. Werkgevers investeren in de prik omdat ze minder kosten door ziekteverzuim verwachten. Voor uzelf is het een kansspel: niets doen en 5 tot 10 procent kans om griep te krijgen, of tijd besteden aan een huisartsbezoek en wat betalen om 1 tot 7 procent kans te hebben. In 2006 zal de Gezondheidsraad advies uitbrengen aan de regering of ook gezonde mensen tussen de 50 en 65 jaar een gratis griepprik moeten krijgen. Tot die tijd moet u zelf beslissen: 5 tot 10 procent kans op de griep zonder griepprik, of mét de prik die kans verminderen tot 1 tot 7 procent.

Toestand 2012:  griepprik bij de huisarts is uitgebreid naar van 65 jaar en ouder naar 60 jaar en ouder.

Meer over de griepprik bij het RIVM -  www.tijdvoordegriepprik.nl

Met dank aan dr. Eelko Hak, grieponderzoeker aan het Julius Centrum, Universiteit Utrecht.

Heeft de griepprik zin voor....65-plussers?

50% minder kans op ziekenhuisopname

Ouderen worden veel harder door de griep gegrepen dan jongeren. Het zijn vooral de complicaties van de griep die mensen ernstig ziek maken. Door de griep krijgen ziekmakende bacteriën de kans om zich uit te breiden en een longontsteking of ontsteking van de hartspier te veroorzaken. Uiteindelijk wordt in Nederland per jaar ongeveer 0,4 procent van de 65-plussers in het ziekenhuis opgenomen. Van alle sterfgevallen ten gevolge van de griep - op zeker 2000 per jaar in Nederland geschat - blijkt 95 procent ouder te zijn dan 60 jaar. De griepprik vermindert de kans dat een 65-plusser de griep krijgt met 30 tot 70 procent. Uit Nederlands onderzoek blijkt dat in 1999-2000, een doorsnee-griepjaar, de kans voor 65-plussers om in het ziekenhuis te worden opgenomen door griep heel klein is en door de griepprik nog twee keer zo klein wordt (0,22 in plaats van 0,44%).

Heeft de griepprik zin voor... mensen met long-, hartziekten of diabetes

50 tot 87% minder kans op ziekenhuisopname

Behalve ouderen lopen ook mensen met hart- of longziekten of met suikerziekte een grotere kans om erg ziek worden door de griep. Vooral de gevolgen van de griep zijn voor hen ernstiger. Hun ziekte kan namelijk verergeren door de griep. Hoe dat komt, is niet bekend. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 65-plussers met een van de risicoziekten ongeveer vier keer zoveel kans lopen op een ziekenhuisopname ten gevolge van de griep dan gezonde 65-plussers. De groep met zowel een hart- als longziekte werd zelfs acht keer zo vaak opgenomen als de gezonde groep. Met de griepprik werd de kans om opgenomen te worden met 50 procent vermindert - dat gold zowel voor de gezonde 65-plusser als voor de ouderen uit de risicogroepen. Voor mensen met hart- of longziekte of diabetes jonger de 65 jaar berekende het Utrechtse Julius Centrum in 2005 dat de kans op ziekenhuisopname voor hen lager is dan bij de 65-plussers, namelijk 0,1 procent per jaar. Met de griepprik daalt die kans nog een beetje (met 87 procent, dus met prik is de kans 0,013 procent per jaar).

Vier verkeerde redenen om geen griepprik te halen

Een kwart van de mensen die een uitnodiging kirjgt voor de griepprik, gaat daar niet op in. Het Nederlands Instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL) zocht uit waarom:

Ik kom er niet voor in aanmerking. Dat denkt maar liefst een kwart van de 65-plussers eenderde van de volwassenen (65-min) met hart- of longziekte (en 16 % van degenen met diabetes), en 9% van de gezonde 65-plussers. Terwijl de prik juist voor hen bedoeld is!

De huisarts vindt het niet nodig. Kennelijk is de huisarts van zo’n 6% van alle 65-plussers niet goed geïnformeerd. U heeft er recht op, gewoon erom vragen.

Ik heb de prik niet nodig – want ik heb voldoende weerstand. Dat denken veel mensen: 32% van de 65+volwassenen met een risicoziekte en 40% van de 65-plussers.
Niet waar: de prik vermindert de kans dat ze griep krijgen met 30 tot 70%.

Griep is niet ernstig. Niet waar: de 9% die dat denkt is vast in de war met verkoudheid. Maar aan een gewone snotneus is nog nooit iemand overleden. Jaarlijks sterven 2000 Nederlanders aan de gevolgen van de griep. 95% van hen is ouder dan zestig jaar.

 

Copyright © Anja Edwards van Muijen

Deze tekst is in 2005 gepubliceerd in Plus Magazine, in 2013 bijgewerkt, en wordt uitsluitend aangeboden voor persoonlijk gebruik.

Leave a Comment





This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.